Reaktif ceza hesaplayıcı
Değerleri elektrik faturanızdan alınCeza, sınır aşıldığında ilgili kalemdeki reaktif enerjinin tamamına uygulanır. Kondansatör gücü ortalama yükten (aktif tüketim ÷ çalışma süresi) hesaplanan ön tahmindir; kesin pano seçimi yerinde enerji analizörü ölçümüyle yapılır.
Reaktif enerji nedir, neden ceza kesilir?
Motorlar, trafolar, kaynak makineleri ve balastlı aydınlatma gibi bobinli yükler, iş yapan aktif enerjinin yanında manyetik alan oluşturmak için reaktif enerji de çeker. Reaktif enerji iş yapmaz ama şebekede akım taşır: kabloları ve trafoları gereksiz yere yükler, kayıpları artırır. Bu yüzden dağıtım şirketleri, belirli bir oranın üzerinde reaktif enerji çeken (veya şebekeye veren) tüketicilerden reaktif enerji bedeli, yaygın adıyla reaktif ceza alır.
Çözüm, reaktif enerjiyi şebekeden çekmek yerine tesisin içinde üretmektir. Bunu yapan sisteme kompanzasyon denir: kademeli kondansatör grupları, bunları yüke göre devreye alıp çıkaran reaktif güç rölesi ve gerektiğinde harmonik filtre reaktörlerinden oluşan bir pano.
Reaktif ceza sınırları (2026)
| Abone durumu | Endüktif sınır | Kapasitif sınır |
|---|---|---|
| Bağlantı gücü 50 kVA ve üzeri | %20 | %15 |
| Bağlantı gücü 50 kVA altı (9 kW üzeri) | %33 | %20 |
| Mesken, tek fazlı, 9 kW ve altı | Muaf | Muaf |
Oran, fatura döneminde ölçülen reaktif enerjinin (kVArh) aynı dönemdeki aktif enerjiye (kWh) bölünmesiyle bulunur. Endüktif ve kapasitif taraf ayrı ayrı kontrol edilir; ikisinden biri sınırı aşarsa o kalem için bedel tahakkuk eder.
Ceza nasıl hesaplanır? Örnek
Oran > sınır ise → Bedel = Endüktif kVArh × Reaktif birim bedel
Aylık 25.000 kWh aktif ve 6.500 kVArh endüktif tüketimi olan, bağlantı gücü 50 kVA üzerindeki bir işletmede endüktif oran %26'dır ve %20 sınırını aşar. Bu durumda aşan 1.500 kVArh değil, 6.500 kVArh'in tamamı bedele girer: 6.500 × 3,4937 TL ≈ 22.700 TL (vergiler hariç). Aynı tablo yıl boyunca sürerse kayıp 270 bin TL'yi geçer. Çoğu zaman bu tutar, bir kompanzasyon panosu yatırımını birkaç ayda karşılar.
Birim bedel: EPDK tarife tablosu, Nisan 2026 — reaktif enerji bedeli 349,3698 kr/kVArh (tüm abone grupları, vergi ve fonlar hariç). Tarifeler dönemsel olarak güncellenir; hesaplayıcıdaki değeri faturanızdaki birim fiyatla değiştirebilirsiniz.
GES kurduktan sonra reaktif ceza neden artar?
Öz tüketimli GES'i olan işletmelerde sık karşılaşılan bir durumdur. GES, gündüz saatlerinde şebekeden çekilen aktif enerjiyi azaltır; ancak motorların ve trafoların ihtiyaç duyduğu reaktif enerji büyük ölçüde şebekeden çekilmeye devam eder. Oranın paydası küçüldüğü için, GES'ten önce sınırın altında kalan bir tesis sınırı aşabilir. Ayrıca kompanzasyon rölesinin ölçüm noktası GES bağlantısına göre yanlış konumdaysa röle yükü olduğundan farklı görür ve kademeleri hatalı devreye alır.
BTR Enerji GES projelerinde kompanzasyonu tasarımın bir parçası olarak ele alır: mevcut panonun GES sonrası yük profiline uygunluğunu kontrol eder, akım trafosu konumunu ve röle ayarlarını düzenler, gerekiyorsa kademeleri büyütür.
Kapasitif ceza nereden çıkar?
- Aşırı kompanzasyon: Yük azaldığında (gece, hafta sonu, tatil) kondansatörlerin devrede kalması.
- Röle ve kontaktör arızası: Yapışan kontaktör veya yanlış ayarlı reaktif güç rölesi kademeyi çıkaramaz.
- Kapasitif yükler: Yoğun LED aydınlatma, UPS'ler, bilgisayar ve sürücü gruplarının giriş filtreleri.
- Uzun kablo hatları: Özellikle düşük yükte çalışan uzun yer altı kabloları kapasitif reaktif üretir.
Çözüm, kademe düzeninin yeniden kurulması, röle ayarı ve gerektiğinde şönt reaktör eklenmesidir. Doğru boyut için düşük yük dönemlerini de kapsayan bir ölçüm gerekir.
Kompanzasyon hizmetlerimiz
Fatura analizi ve ölçüm
Son faturalarınızla ön değerlendirme; gerekirse enerji analizörüyle birkaç günlük yük, reaktif ve harmonik ölçümü.
Yeni kompanzasyon panosu
Kademeli kondansatör grupları, reaktif güç rölesi, harmonikli tesislerde filtreli (detuned) pano tasarımı ve kurulumu.
Pano revizyonu ve bakım
Kondansatör kapasite ölçümü, değer kaybetmiş kademelerin ve kontaktörlerin değişimi, röle ayarı.
Şönt reaktör
Kapasitif ceza alan tesislerde düşük yük dönemine göre boyutlandırılan reaktör çözümü.
GES'li tesislerde uyum
GES devreye girdikten sonra akım trafosu konumu, röle ayarı ve kademe gücünün yeniden düzenlenmesi.
Aylık reaktif takip
Sayaç (OSOS) verileriniz üzerinden aylık oran raporu; oran sınıra yaklaşınca ceza oluşmadan müdahale.
Nasıl çalışıyoruz?
Fatura ön değerlendirmesi
Son 3–12 aylık faturalarınızla reaktif oranların seyrini ve ceza tutarını çıkarırız.
Yerinde keşif ve ölçüm
Mevcut panoyu, kondansatörleri ve röleyi kontrol eder; gerekirse yük ve harmonik ölçümü yaparız.
Çözüm ve teklif
Revizyon mu yeni pano mu gerektiğini, kademe yapısını ve tahmini geri dönüş süresini net olarak sunarız.
Kurulum, ayar ve takip
Kurulum sonrası ilk faturalarda oranları birlikte doğrularız; isterseniz aylık takibe alırız.
Sık sorulan sorular
Reaktif ceza sınırları nedir?
Bağlantı gücü 50 kVA ve üzerindeki tüketicilerde endüktif reaktif enerji aktif enerjinin %20'sini, kapasitif reaktif enerji %15'ini aşamaz. 50 kVA altındaki tüketicilerde bu sınırlar %33 ve %20'dir. Mesken, tek fazlı ve bağlantı gücü 9 kW ve altındaki aboneler reaktif bedelden muaftır.
Reaktif ceza nasıl hesaplanır?
Fatura döneminde ölçülen reaktif enerjinin (kVArh) aktif enerjiye (kWh) oranı sınırı aşarsa, yalnızca aşan kısım değil o kalemdeki reaktif enerjinin tamamı reaktif enerji birim bedeliyle çarpılarak faturaya eklenir. EPDK'nın Nisan 2026 tarifesinde bu bedel 349,3698 kr/kVArh'tir (vergiler hariç).
GES kurduktan sonra neden reaktif ceza geldi?
Öz tüketimli bir GES, gündüz şebekeden çekilen aktif enerjiyi azaltır; ancak motorların ve trafoların ihtiyaç duyduğu reaktif enerji büyük ölçüde şebekeden çekilmeye devam eder. Oranın paydası küçüldüğü için reaktif oran sınırı aşabilir. Kompanzasyon panosunun GES sonrası yük profiline göre yeniden ayarlanması veya büyütülmesi gerekir.
Kapasitif ceza neden oluşur?
En sık nedenler, yük azaldığında devrede kalan kondansatörler (aşırı kompanzasyon), arızalı veya yanlış ayarlanmış reaktif güç rölesi, uzun kablo hatları, LED aydınlatma ve UPS gibi kapasitif karakterli yüklerdir. Gece ve hafta sonu gibi düşük yük dönemlerinde belirginleşir; çözümü röle ayarı, kademe düzeni veya şönt reaktördür.
Kompanzasyon panosu bakımı ne sıklıkla yapılmalı?
Kondansatörler zamanla kapasite kaybeder, kontaktörler aşınır. Panonun en az yılda bir kontrol edilmesi, kondansatör kapasitelerinin ölçülmesi ve reaktif oranların her ay faturadan veya sayaç verisinden takip edilmesi önerilir. Oran yükselmeye başladığında ceza oluşmadan müdahale edilebilir.
Bu hesaplayıcının sonucu kesin midir?
Hayır, ön değerlendirmedir. Ceza tutarı faturanızdaki değerlerle tahmin edilir; kondansatör gücü ise ortalama yükten hesaplanır. Kesin pano seçimi için yük profili, harmonikler ve kademe ihtiyacı yerinde enerji analizörü ölçümüyle belirlenmelidir.
Reaktif cezanızı birlikte bitirelim
Bilgilerinizi bırakın; hesaplayıcıdaki sonucunuz talebinize otomatik eklenir. Faturanızı e-postayla göndermeniz ön değerlendirmeyi hızlandırır.