GES Elektrik Projesi Nasıl Hazırlanır? String Tasarımı, Kablo Hesabı ve Tek Hat Şeması
İyi bir GES projesi, sahada sürpriz çıkarmayan projedir. Panel sayısı kâğıt üzerinde tutsa bile yanlış bir string düzeni, ince seçilmiş bir kablo veya unutulmuş bir koruma elemanı yıllarca verim kaybına ve arızaya yol açar. Bu rehberde bir GES elektrik projesinin bölümlerini ve kritik hesaplarını anlatıyoruz.
Bir GES elektrik projesinde neler bulunur?
- Yerleşim planı: Panellerin çatı veya arazi üzerindeki dizilimi, sıra aralıkları, servis yolları, invertör ve pano yerleri.
- String ve invertör tasarımı: Hangi panellerin seri bağlanacağı, string'lerin invertör MPPT girişlerine dağılımı.
- Kablo hesapları: DC ve AC kablo kesitleri, gerilim düşümü ve akım taşıma kontrolleri.
- Koruma ve tek hat şeması: Sigortalar, şalterler, aşırı gerilim koruyucular, AC dağıtım ve ana pano şemaları.
- Topraklama ve yıldırımdan korunma: Topraklama sistemi, eş potansiyel bağlantılar ve gerekiyorsa yakalama ucu tasarımı.
- Bağlantı: AG bağlantı veya trafo ve OG hücre seçimiyle birlikte orta gerilim tek hat şeması.
- Malzeme listesi ve üretim tahmini: Metrajlı malzeme listesi ve saatlik simülasyona dayalı yıllık üretim (P50/P90).
String tasarımı: üç kritik kontrol
Seri bağlanan panellerin gerilimleri toplanır. Panel gerilimi sıcaklıkla değişir: soğukta yükselir, sıcakta düşer. Bu nedenle string uzunluğu iki uç sıcaklıkta birden kontrol edilir.
1. Soğuk günde açık devre gerilimi
Kışın en soğuk sabahında, güneş yeni doğarken panel açık devre gerilimi (Voc) en yüksek değerine ulaşır. String gerilimi bu durumda invertörün maksimum DC giriş gerilimini aşmamalıdır.
Örnek değerlerle: Voc(STC) = 50 V, β = −0,27 %/°C ve en düşük hücre sıcaklığı −10 °C alınırsa, panel başına Voc ≈ 50 × (1 + 0,0027 × 35) ≈ 54,7 V olur. 1.100 V maksimum girişli bir invertöre bu panelden en fazla 20 adet seri bağlanabilir (20 × 54,7 = 1.094 V).
2. Sıcak günde çalışma gerilimi
Yazın en sıcak saatinde hücre sıcaklığı 65–70 °C'ye çıkabilir; panelin maksimum güç gerilimi (Vmp) düşer. String gerilimi bu durumda invertörün MPPT çalışma aralığının alt sınırının altına inmemelidir; aksi halde en verimli saatlerde üretim kaybı yaşanır.
3. Akım
Paralel bağlanan string'lerin toplam kısa devre akımı, MPPT girişinin izin verdiği akımı aşmamalıdır. Çift yüzlü (bifacial) panellerde arka yüzün katkısıyla akımın artabileceği hesaba katılmalıdır.
Üç kontrolü kendi panel ve invertör bilgi föyü değerlerinizle yapmak için GES string hesaplama aracını kullanabilirsiniz.
Kablo kesiti ve gerilim düşümü
Kablo kesiti iki şartı birlikte sağlamalıdır: döşeme koşullarına göre düzeltilmiş akım taşıma kapasitesi ve kabul edilebilir gerilim düşümü. Gerilim düşümü doğrudan enerji kaybıdır ve santralin ömrü boyunca her saat tekrar eder. Bu nedenle tasarımda DC ve AC taraf için düşük gerilim düşümü hedefleri belirlenir; özellikle uzun arazi kablolarında bir üst kesit, kısa sürede kendini amorti eder. Kablo taşıma sistemleri (kablo kanalı ve merdivenleri) de bu aşamada kablo sayısı ve doluluk oranına göre boyutlandırılır.
Koruma ve topraklama
DC tarafta string sigortaları (paralel string sayısına bağlı olarak), DC ayırıcı ve aşırı gerilim koruma cihazları; AC tarafta invertör çıkış şalterleri, kaçak akım koruması ve ana pano koruması seçilir. Koruma elemanları arasında seçicilik sağlanmalı, bir arızada yalnızca ilgili bölüm devre dışı kalmalıdır. Panel çerçeveleri, taşıyıcı sistem ve pano gövdeleri topraklama sistemine bağlanır; arazi santrallerinde topraklama, zemin direncine göre halka ve çubuk elektrotlarla tasarlanır.
Bağlantı ve onay süreci
Lisanssız bir GES'te süreç, dağıtım şirketine bağlantı başvurusuyla başlar; olumlu bağlantı görüşü ve çağrı mektubunun ardından proje onaya sunulur. Onaylanan projeye göre kurulum yapılır, kabul işlemleriyle tesis devreye alınır. Projenin müellifliği ve imzası yetkili, belgeli mühendislerce yürütülür; dağıtım şirketlerinin istediği dosya içeriği bölgeden bölgeye küçük farklılıklar gösterebilir.
Sık yapılan hatalar
- String uzunluğunun yalnızca standart test koşullarına (25 °C) göre hesaplanması.
- Farklı yön veya eğimdeki panellerin aynı MPPT girişine bağlanması.
- Uzun DC hatlarında gerilim düşümünün göz ardı edilmesi (kablo kesiti ve gerilim düşümü hesaplayıcısı).
- Kompanzasyon panosunun ve reaktif güç rölesi ölçüm noktasının GES bağlantısına göre gözden geçirilmemesi.
- Trafo kayıplarının üretim tahmininden düşülmemesi.
Hızlı bir ön çalışma için ücretsiz GES Hesaplama aracımız kapasite, string düzeni ve malzeme listesini birkaç dakikada çıkarır. Uygulamaya hazır, eksiksiz bir proje için GES proje hizmetimizi inceleyebilirsiniz.
Sık sorulan sorular
GES projesinde string uzunluğu nasıl hesaplanır?
En düşük hücre sıcaklığında panel açık devre gerilimi hesaplanır ve string gerilimi invertörün maksimum DC giriş gerilimini aşmayacak şekilde panel sayısı belirlenir. Ayrıca en sıcak koşulda string geriliminin MPPT aralığının altına düşmediği kontrol edilir.
GES projesinde hangi çizimler bulunur?
Yerleşim planı, string ve invertör bağlantı şemaları, DC ve AC tek hat şemaları, pano şemaları, topraklama ve gerekiyorsa yıldırımdan korunma planı ile OG bağlantılı projelerde trafo ve OG tek hat şeması bulunur.
Proje onayı ne kadar sürer?
Dağıtım şirketine, projenin büyüklüğüne ve dosyanın eksiksiz olmasına bağlıdır. Eksiksiz ve standartlara uygun hazırlanmış bir proje, revizyon turlarını azaltarak süreci kısaltır.
Kurulumcular projeyi dışarıdan yaptırabilir mi?
Evet. Proje ofisi hizmetiyle yerleşim, hesaplar, çizimler ve üretim raporu dışarıda hazırlanıp firmanın kendi antetiyle teslim alınabilir; müelliflik gerektiren işlerde yetkili mühendislerle çalışılır.
Projelerinizi kendi antetinizle teslim alın
Ön fizibiliteden uygulama projesine ve OG bağlantı paketine kadar GES projelerinizi hazırlayalım.